18-02-2011
 
To www.pikerni.com είναι "στον αέρα"
Ο διαδικτυακός τόπος συνάντησης των απανταχού Πικερναίων

Αρχαία Μαντίνεια


Από τις σημαντικότερες πόλεις των Αρκάδων, η Μαντίνεια έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πολιτική και στρατιωτική ζωή της Πελοποννήσου. Η πόλη προέκυψε από την συνένωση μικρών οικισμών του Μαντινειακού Οροπεδίου. Στα Αρχαϊκά χρόνια σημαντικό οικιστικό και λατρευτικό κέντρο του οροπεδίου βρισκόταν στο λόφο Γκορτσούλι, αλλά αργότερα οι κάτοικοί του μετακινήθηκαν στην τοποθεσία της αρχαίας Μαντίνειας, πιθανώς τον 5ο π.Χ. αι. Η πόλη ήταν τόσο σπουδαία ώστε έκοβε δικά της νομίσματα, αναφέρεται από τον Όμηρο για τη συμμετοχή της στον Τρωικό πόλεμο και την επισκέφθηκε ο Παυσανίας. Από τον Παυσανία έχουμε και τις περισσότερες πληροφορίες για την οργάνωση και τη ζωή της πόλης. Η ιστορία της πόλης ήταν πολυτάραχη, αφού συμμετείχε στην Πελοποννησιακή Συμμαχία, πολέμησε στο πλευρό της Σπάρτης σε Περσικούς και Πελοποννησιακούς πολέμους, αργότερα συμμάχησε με την Αθήνα και καταστράφηκε από τους Σπαρτιάτες με το γνωστό τέχνασμα του Αγησίλαου (προκάλεσε πλημμύρα στην πόλη). Οι Θηβαίοι με αρχηγό το στρατηγό Επαμεινώνδα έσπευσαν να την επανιδρύσουν το 370 π.Χ. για να ανακόψουν την πορεία των Σπαρτιατών προς βορρά. Κατά την υπεράσπιση της πόλης στη μάχη της Μαντίνειας που δόθηκε στο μαντινειακό οροπέδιο το 362 π.Χ. σκοτώθηκε ο στρατηγός Επαμεινώνδας και θάφτηκε στον τόπο της μάχης. Σε πρόσφατη ανασκαφή βρέθηκε ταφικό μνημείο που ταυτίζεται με τον τάφο του μεγάλου στρατηγού (θέση Μαρμαράκι). Στα μέσα του 4ου π.Χ. αι. οι Μαντινείς στρέφονται εναντίον του Φιλίππου Β της Μακεδονίας. Τον 3ο π.Χ. αι. ο Μακεδόνας βασιλιάς Αντίγονος καταλαμβάνει την πόλη και την ονομάζει Αντιγόνεια. Τον 2ο π.Χ. αι. την επισκέπτεται ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ανδριανός, ανακαινίζει πολλά μνημεία και της δίνει την παλιά της ονομασία. 

Η αρχαία πόλη ήταν οχυρωμένη με τείχος περίπου 4 χιλιομέτρων. Είχε πάνω από 120 πύργους με ύψος 5 μέτρων. Τα νερά του ποταμού Όφη δημιουργούσαν τάφρο γύρω από τα τείχη. Υπήρχαν γεφύρια και πύλες για την είσοδο στην πόλη. Μέσα στην πόλη υπήρχε θέατρο, βουλευτήριο, αγορά, ναοί και ιερά (Δία Σωτήρα, Ηραίο, Ήλιου, Μεσοπολίτιδας Άρτεμης) και λουτρά. Σήμερα ο επισκέπτης θαυμάζει τη σκηνή του θεάτρου που σχεδόν σώζεται ανέπαφη, βλέπει τμήματα του Βουλευτηρίου, του ναού του Δία, του Ηραίου, της αγοράς και τμήματα των τειχών. Στην πόλη υπήρχαν και θαυμαστά αγάλματα του Πραξιτέλη, κάποια από τα οποία έχουν βρεθεί και φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Στο αρχαίο θέατρο φιλοξενούνται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες θεατρικές παραστάσεις. Κοντά στον αρχαιολογικό χώρο βρίσκεται και ο ιδιαίτερος ναός της Αγ. Φωτεινής.

 
Μονή Αγίου Νικολάου Γκλήμη Μαντινείας
 
Ορεινό παλιό μοναστήρι χτισμένο κοντά στο χωριό Πικέρνι της Μαντινείας. Σώζεται το καθολικό. Δεν έχει μοναχούς σήμερα. Το μοναστήρι πήρε την ονομασία του από έναν μοναχό. Ο Παυσανίας κατά την περιήγησή του στη Μαντινεία αναφέρει ότι ο χώρος του Αγίου Νικολάου ήταν και στην αρχαιότητα ιερός. Η πηγή των Μελαγγείων, η σημερινή Βερενίκη του Πικέρνη, ύδρευε την αρχαία Μαντινεία. Επτά μόνο στάδια από τα Μελάγγεια έρρεε η περίφημη κρήνη των Μελιαστών (Τριπήχυ σήμερα). Ο Παυσανίας γράφει " Οι Μελιασταί δε ούτοι δρώσι τα όργια του Διονύσου". Εκεί ήταν χτισμένα το μέγαρο του Διονύσου και το ιερό της Αφροδίτης Μελαινίδος που η επωνυμία της οφείλεται στις τελετουργίες αυτών των οργίων.
 
 
Λόφος Γκορτσούλι
 
Κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Μαντινείας βρίσκεται λόφος χαρακτηριστικού σχήματος, ο λόφος Γκορτσούλι και ο αρχαιολογικός του χώρος. Στούς πρόποδες του λόφου υπάρχει μικρός οικισμός, ενώ ένας χωμάτινος δρόμος οδηγεί στην κορυφή του. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους στη θέση αυτή υπήρχε εκτεταμένος οικισμός και ακρόπολη των Πρωτοελλαδικών χρόνων. Στους αρχαϊκούς χρόνους η πόλη μεταφέρθηκε στον επίπεδο χώρο, δηλαδή στη θέση του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Μαντινείας.
Ο λόφος "Γκορτσούλι" είναι περιστοιχισμένος από ένα χαμηλό περίβολο, πρόσφατα επισκευασμένο, του οποίου οι πέτρες μοιάζουν να προέρχονται από αρχαία λάξευση. Στην κορυφή του λόφου, όπου και ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής, βρέθηκαν σε ανασκαφές του Θ. Σπυρόπουλου μυκηναϊκά όστρακα και ένα ναϊκό κτίσμα ορθογωνίου σχήματος στο εσωτερικό του οποίου αποκαλύφθηκαν πολλοί σφαιρικοί αρύβαλλοι και άλλα ευρήματα των όψιμων αρχαϊκών χρόνων. Λείψανα ναϊκού κτίσματος ανακαλύφθηκαν επίσης και στον κοντινό λόφο Τριπήχι, όπου βρέθηκαν χαρακτηριστικά λατρευτικά πήλινα εδώλια κάποιας θεότητας, τα οποία εκτίθενται  στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τρίπολης.
 
Γκορτσούλι 
 
Ο λόφος Γκορτσούλι βρίσκεται κοντά στα χωριά Πικέρνι και Μηλιά, αλλά και στην αρχαία Μαντίνεια. Ο οχυρωμένος οικισμός που βρισκόταν εκεί ταυτίζεται με την προϊστορική ακρόπολη της Μαντίνειας, την Πτόλη. Πιθανολογείται ότι ο οικισμός κάποια στιγμή εγκαταλείφθηκε και μεταφέρθηκε στη θέση της αρχαίας Μαντίνειας, που άλλωστε βρίσκεται μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα νότια. Ο λόφος έπαιξε σημαντικό λατρευτικό ρόλο στην περιοχή και υπάρχουν ίχνη λατρευτικών πρακτικών από τον 8ο π.Χ. αι. Έχουν βρεθεί θεμέλια ναού του 7ου αι., που όμως δε φαίνεται να ολοκληρώθηκε, λόγω υποχώρησης του εδάφους. Με οικοδομικά υλικά από τον πρώτο ναό, χτίστηκε έναν αιώνα αργότερα άλλος ναός, σχεδόν στη θέση του πρώτου. Η λατρεία στο ναό αυτό συνεχίστηκε ως τον 3ο π.Χ. αι. Από τον δεύτερο αυτό ναό διακρίνονται τμήματα τοίχων. Η κύρια θεότητα που λατρευόταν εκεί φαίνεται να ήταν η Άρτεμης. Έχουν βρεθεί πολλά εδώλια του 7ου ως 5ου αι. με γυναικείες μόνο μορφές, τα οποία και βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τριπόλεως. Στο χώρο υπάρχουν επίσης ίχνη κατοίκησης και δραστηριότητας από μυκηναϊκούς έως και ελληνιστικούς χρόνους. Στην κορυφή του λόφου βρίσκεται σήμερα ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής.
 
 
Ιστορία της Μαντινείας
 
Η αρχαία Μαντινεία βρίσκεται 13 χμ. βόρεια της Τρίπολης, νότια του Ορχομενού και βόρεια της Τεγέας. Ήταν ήδη γνωστή από τα χρόνια της προϊστορίας και αναφέρεται από τον Όμηρο σαν “πολυάμπελος χώρα” και σαν “ερατεινή Μαντινέη", δηλαδή αξιαγάπητη. Πρώτος βασιλιάς της περιοχής ήταν ο Πελασγός και η χώρα ονομάστηκε Πελασγία. Αργότερα οι αρχαίοι οικισμοί ενώθηκαν σε πόλεις της Αρκαδίας, εκ των οποίων οι σημαντικότερες ήταν η Τεγέα, ο Ορχομενός, ο Φενεός και η Μαντινεία. Η ιστορική ζωή της περιοχής της Μαντινείας ευνοήθηκε από την ιστορική διαμόρφωση του εδάφους του όλου χώρου από την αρχαιότητα ακόμα. Η φυσική αυτή διευθέτηση της γης ιστορικά επέδρασε επί του διαχωρισμού της ιδιοκτησίας και επί των ηθών. Άγρια η ιδιοσυγκρασία των κατοίκων εμπόδισε την υποταγή στις γνωστές, για τους υπόλοιπους Έλληνες πολιτικές μορφές και διατήρησε ένα ανόθευτο, γνήσιο, με έντονο και μοναδικό χρώμα πνευματικό παρελθόν.
Η αρχαία πόλη ονομαζόταν Μαντινέα, ενώ στην Ιωνική διάλεκτο ονομαζόταν Μαντινέη και σην Αττική Μαντίνεια. Το όνομά της ετυμολογείται από τον επώνυμο ήρωα και πρώτο οικιστή της Μαντινέα. Ονομάστηκε επίσης και Πελασγία από τον πρώτο βασιλιά της περιοχής, τον Πελασγό. Από το 223 π.Χ. έως το 125 μ.Χ. μετονομάστηκε σε Αντιγόνεια και οι κάτοικοι Αντιγονείς. Το 125 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Αδριανός επισκέφτηκε την πόλη και επανέφερε την ονομασία Μαντίνεια.
H ετυμολογία της λέξης Μαντινεία σχετίζεται επίσης με τη λέξη "μάντις". Είναι πολύ πιθανόν ανάμεσα στα πλούσια ιερά της περιοχής που κάλυπτε η αρχαία Μαντινεία να υπήρχε μαντείο φημισμένο για την εποχή εκείνη, όπου ιέρεια ήταν η Διοτίμα. Η Διοτίμα είναι γνωστή από το Πλατωνικό Συμπόσιο όπου ο Σωκράτης δηλώνει ότι η Διοτίμα ήταν σοφή γυναίκα από τη Μαντινεία, που κάποτε κράτησε μακριά από την Αθήνα έναν λοιμό κι ότι αυτή του δίδαξε τα «ερωτικά». Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο υπάρχει άγαλμά της από την αρχαία Μαντινεία που κρατά στα χέρια της συκώτι ένδειξη ότι ήταν μάντις.
Η αρχαία Μαντινεία καταστράφηκε και ξανακτίστηκε πολλές φορές στην πολυτάραχη ζωή της. Την κοσμούσαν ωραία οικοδομήματα και αγάλματα του Πραξιτέλη και άλλων καλλιτεχνών που ακολούθησαν τη σχολή του. Την αρκαδική αυτή πόλη ο ιστορικός Πολύβιος χαρακτήρισε "αρχαιοτάτη και μεγίστη". Αργότερα ο περιηγητής Παυσανίας στις "Περιηγήσεις" του περιγράφει τον πλούτο της, σε θρησκευτικό βίο, σε έργα τέχνης και σε πνευματική κίνηση. Στην περιοχή της αρχαίας Μαντινείας λατρεύονταν ιδιαίτερα ο Ίππιος Ποσειδώνας θεός χθόνιος και η Δήμητρα, η θεά της βλάστησης και της καρποφορίας. Στην μαντινειακή πεδιάδα υπήρχαν τα ιερά και των δύο αρχαίων θεών. Μάλιστα έξω από το τείχος και την πόλη υπήρχε άλσος αφιερωμένο στη θεά Δήμητρα καθώς και η πηγή Άρνη, όπου κατά τη μυθολογία η θεά Ρέα έφερε στον κόσμο τον Ποσειδώνα.
Η αρχαία πόλη κτίστηκε αρχικά στο λόφο “Γκορτσούλι” από τον Μαντινέα, έναν από τους τριάντα γιούς του Λυκάωνα (γιό του Πελασγού). Κατά τον Παυσανία αποτελούνταν από πέντε διασκορπισμένες κώμες: Μελάγγεια, Νεστάνη, Μαιρά, Ελισφάσιοι και Πετρόσακακαι περιελάμβαναν: η πρώτη το λόφο Αγχισία, η δεύτερη την περιοχή με κέντρο το ιερό του Ιππίου Ποσειδώνα, η τρίτη την περιοχή του σημερινού Κάψια με τις ορεινές περιοχές μέχρι το Μεθύδριο, η τέταρτη στις περιοχές της Νεστάνης και η πέμπτη την περιοχή προς το όρος Μαίναλο. Έτσι οι κάτοικοι ήταν διασκορπισμένοι σε πέντε Δήμους με κέντρο την “Πτόλι” που ήταν το πρώτο όνομά της αρχαίας Μαντινείας. Οι κώμες αυτές αργότερα, και με προτροπή των Αργείων, συνοικίστηκαν στην περιοχή κάτω από το λόφο Γκορτσούλι, όπου .
Η αρχαία Μαντινεία περιβαλλόταν από τείχος με λίθινο υπόβαθρο και ανωδομή από ωμές πλίνθους. Το μήκος ήταν 3.942 μ. Σ' αυτό υπήρχαν 122 πύργοι ύψους 5 μέτρων περίπου. Γύρω από το τείχος υπήρχε σκαμμένη τάφρος όπου διοχέτευαν τα νερά του ποταμού Όφη και της κρήνης Άρνα. Μπροστά στις πύλες υπήρχαν γέφυρες, ενώ οι πύλες οδηγούσαν σε αντίστοιχα κρυφά μονοπάτια. Στο εσωτερικό των τειχών υπήρχαν: Το αρχαίο θέατρο της Μαντινείας (Ρωμαϊκής εποχής), ο ναός του Δία Σωτήρα, το Ηραίο με αγάλματα του Πραξιτέλη, Βωμός του Ήλιου και κυκλικό οικοδόμημα στο οποίο φύλασσαν την ιερή φλόγα που είχαν μεταφέρει από την Αττική και τον έφιππο αδριάντα του Γρύλλου - γιου του Ξενοφώντα. 
Οι επιδρομές στην περιοχή ανάγκασαν τους κατοίκους να συνενωθούν υπό την ηγεσία της Αντινόης, κόρης του Κηφέα (γιου του βασιλιά της Τεγέας Αλέου) και να εγκατασταθούν στην πεδιάδα εκεί που βρίσκονται σήμερα τα ερείπια της αρχαίας πόλης (σημερινή Παλαιόπολη). Κατά τη μυθολογία η Αντινόη επέλεξε το χώρο ακολουθώντας ένα φίδι. Για το λόγο αυτό ο ποταμός που περιέβαλε την πόλη ονομάστηκε “Όφις ποταμός”.
Τον 6ο αιώνα π.Χ. η Μαντινεία συμμετείχε στην Πελοποννησιακή συμμαχία με ηγέτιδα τη Σπάρτη. Στους Περσικούς πολέμους οι Μαντινείς πολεμούν στις Θερμοπύλες με 500 οπλίτες. Το 500 π.Χ. εμφανίστηκαν τα νομίσματά της Μαντινείας τα οποία εξαφανίστηκαν μετά την καταστροφή της πόλης από τους Λακεδαιμόνιους και επανακυκλοφόρησαν μετά την επανίδρυσή της το 371 π.Χ.
Στα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου αν και η Μαντινεία αντιμετώπισε πολλές φορές την επιθετικότητα της ισχυρής Σπάρτης που επιβουλεύονταν την ύπαρξή της, κατώρθωσε να επιβιώσει και γνώρισε νέα ακμή. Αρχικά τάσσεται με το μέρος της Σπάρτης. Μετά τη Νικίειο ειρήνη συνάπτρει συμμαχία με το Άργος και την Αθήνα. Αλλά το 420 π.Χ. γνωρίζει την ήττα από τους Σπαρτιάτες. Το 385 π.χ. ο βασιλιάς Αγησίλαος επικεφαλής των Σπαρτιατών πολιορκεί την πόλη. Φράζει τον ποταμό Όφη με αποτέλεσμα να πλημμυρίσει η πόλη, να γκρεμιστούν τα τείχη και να διωχτούν οι κάτοικοι. Το 371 π.Χ. μετά τη μάχη στα Λεύκτρα, η Μαντίνεια ανοικοδομείται εκ νέου.
Αργότερα η Μαντινεία συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία της Αρκαδικής Συμπολιτείας, από την οποία όμως στη συνέχεια αποχώρησε λόγω προστριβών και συμμάχησε με τη Σπάρτη. Τότε μαζί με τους Σπαρτιάτες και άλλους συνασπισμένους Αρκάδες βρέθηκε αντιμέτωπη με τη Θήβα και τους συμμάχους της. Το 362 π.Χ. οι Θηβαίοι (με 3000 ιππείς και 30.000 πεζούς) υπό το μεγάλο πολιτικό και στρατιωτικό ηγέτη Επαμεινώνδα, νίκησαν τους Σπαρτιάτες (με 20000 πεζούς και 2000 ιππείς) που αμφισβητούσαν την ηγεμονία των πρώτων, στην περίφημη μάχη της Μαντινείας, που έγινε στη μαντινειακή πεδιάδα κοντά στη θέση του σημερινού χωριού Σκοπή. Ο Ξενοφών πάντως σημειώνει (7,5,26) ότι δεν υπήρξε νικητής και ηττημένος και ότι οι δύο αντίπαλοι έστησαν τρόπαια νίκης. Όμως ο αρχηγός των Θηβαίων Επαμεινώνδας τραυματίστηκε θανάσιμα, πέθανε και θάφτηκε στην περιοχή, όπου και στήθηκε μνημείο του. Το πεδίο της μάχης καλυπτόταν τότε από μεγάλο δάσος με βελανιδιές. Πριν τη μάχη ο Επαμεινώνδας είχε πάρει χρησμό από το μαντείο των Δελφών που έλεγε "να φυλάγεται από το πέλαγος". Ο χρησμός όμως εννούσε ένα δάσος που ήταν σαν πέλαγος, πράγμα που ο Επαμεινώνδας δεν πρόσεξε. Η μάχη της Μαντινείας έμελε να καταστήσει ακόμα πιο γνωστή στις μέρες μας την αρχαία πόλη.
Το 343 - 342 π.Χ. οι Μαντινείς συμμαχούν κατά του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας. Το 338 π.Χ. μετά τη μάχη της Χαιρώνειας ο Φίλιππος επισκέπτεται τη Μαντίνεια με σκοπό να προσεταιριστεί τους Αρκάδες.
Το 223 π.Χ-125 π.Χ. η Μαντινεία καταλαμβάνεται από τους Μακεδόνες και από το 223 π.Χ. έως 125 μ.Χ. ονομάζεται Αντιγόνεια προς τιμήν του Βασιλιά της Μακεδονίας Αντίγονου.
Το 31 π.Χ. οι Μαντινείς συμμαχούν με τον Οκταβιανό και πολεμούν στη ναυμαχία στο Άκτιο. Λόγω της στάσης της αργότερα, το 125 μ.Χ., η Μανρινεία ευεργετείται από τον αυτοκράτορα Αδριανό και ξαναπαίρνει την αρχαία της ονομασία. Το 130 μ.Χ μάλιστα οι Μαντίνειοι θα θεσπίσουν προς τιμήν του Αντίνοου προστατευόμενου του Αδριανού, τα Αντινόεια , αθλητικούς αγώνες.
Το 212- 217 μ.Χ. Παραδίδεται η ύπαρξη κοινού των Αρκάδων με έδρα τη Μαντίνεια.
Κατά τον 7ο αι. μ.Χ. στην περιοχή εμφανίζονται οι Σλάβοι. Πιθανανολογείται επίσης μετακίνηση των κατοίκων στη μεσσηνιακή Μάνη όπου και τα δύο ομώνυμα χωριά.
Οι Φράγκοι κυρίευσαν την περιοχή το 1205 και τη χώρισαν σε πέντε επαρχίες (βαρονίες). Ίδρυσαν αρκετά φρούρια για την ασφάλειά τους. Σημαντικότερο ήταν αυτό του υψώματος Γουλά πάνω από την Νεστάνη. Το 1330 οι Βυζαντινοί με τον Ανδρόνικο Παλαιολόγο ανέκτησαν από τους Φράγκους ολόκληρη την Αρκαδία. Το 1458 κυρίευσαν την περιοχή οι Τούρκοι.
 
 
ΑΓΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ
 
Η εκκλησία της Αγία Φωτεινής βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τις αρχαιότητες της Αρχαίας Μαντινείας κοντά στην Τρίπολη και χτίστηκε το 1972. Η εκκλησία αποτελεί ιδιοκτησία του Μαντινειακού Συνδέσμου, βρίσκεται μέσα στην αρχαία πόλη και ολοκληρώθηκε εξωτερικά το 1973.
 
Η εκκλησία ξεχωρίζει για την πρωτότυπη αρχιτεκτονική της που είναι κράμα διάφορων ρυθμών, από την παραδοσιακή ελληνική αρχιτεκτονική μέχρι την βυζαντινή αρχιτεκτονική, όπως και τον αγιογραφικό της διάκοσμο που παραπέμπει στην κλασική αρχαιότητα. Ο περίβολος του ναού διακοσμείται από κατασκευές αρχαιοελληνικής έμπνευσης και μνημειακού χαρακτήρα. Η διάθεση του αρχιτέκτονα είναι εμφανώς να συγκεράσει παραδοσιακές ελληνικές επιδράσεις με την αρχαία ελληνική αισθητική, προτείνοντας μια γέφυρα-συνέχεια μεταξύ του παλιού- της κλασικής εποχής που εδώ εκπροσωπείται από την αρχαία Μαντινεία - και του νέου, δηλαδή της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής παράδοσης.
 
Η αρχιτεκτονική του ναού, όπως και η κλασική σύλληψη και απόδοση των μορφών των αγιογραφιών, προκάλεσε και συνεχίσει να προκαλεί αντικρουόμενες κριτικές, διαφωνίες και αντιπαραθέσεις. Στο παρελθόν μάλιστα προκάλεσε και την επέμβαση της επίσημης Εκκλησίας, η οποία απαίτησε, και τελικά επέβαλε, την μερική αντικατάσταση των αγιογραφιών.
 
Στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας βρίσκεται αρχαιοπρεπές οικοδόμημα, το Ηρώον, προς τιμή όλων εκείνων που αγωνίστηκαν για την πατρίδα και κατάγονται από τα Δ.Δ. του Δήμου Μαντινείας. Δυτικά της εκκλησίας βρίσκεται το Φρέαρ Ιακώβ που συμβολίζει τη συνάντηση του Ιησού με τη Σαμαρείτιδα.
 
Η ανέγερση της εκκλησίας της Αγίας Φωτεινής, του διπλανού Τουριστικού Περιπτέρου, όπως και η αναμόρφωση και αξιοποίηση του χώρου της Αρχαίας Μαντινείας έχει γίνει από το Μαντινειακό Σύνδεσμο "Η αρχαία Μαντινεία" (Β. Δεκάζου 43 & Τρικόρφων, 2710-232586). Ο Μαντινειακός Σύνδεσμος ιδρύθηκε με σκοπό να είναι αρωγός στη φύλαξη των αρχαιοτήτων, την αξιοποίηση του χώρου της Αρχαίας Μαντινείας και τη σύσφιξη των σχέσεων των μελών του.
 
Πηγές:
 
http://arcadia.ceid.upatras.gr/
http://pittakos.cst.uop.gr 
http://cultureportal.uop.gr 
Κείμενα: Θ. Νικολάου, Φωτογραφίες: Παπαχατζής, "Αρκαδικά", Χ. Αλεξόπουλος, Copyright 2001©
 
 
 
eled